Değişen maaş değil, vergi oranı olabilir
Brüt ücreti yıl boyunca aynı kalan bir çalışanın net maaşı bazı aylarda azalabilir. Bunun temel nedeni gelir vergisinin aylık değil, yıl başından beri biriken vergi matrahına göre kademeli uygulanmasıdır.
SGK ve işsizlik sigortası kesintilerinden sonra kalan vergi matrahı her ay önceki aylara eklenir. Birikim yeni vergi diliminin sınırını geçtiğinde yalnız sınırı aşan bölüm daha yüksek oranla vergilenir.
Kümülatif matrah nasıl ilerler?
Ocak ayında kümülatif matrah sıfırdan başlar. Şubat bordrosunda ocak ve şubat matrahları, martta ilk üç ayın matrahları birlikte değerlendirilir. Bu birikim takvim yılı sonunda sona erer ve yeni yılın ocak ayında yeniden başlar.
Dilim geçişinin gerçekleştiği ayda bordronun bir bölümü düşük, kalan bölümü yüksek oranla vergilenebilir. Bu yüzden tek bir aylık oran seçip tüm matraha uygulamak doğru sonuç vermez.
Asgari ücret istisnasının rolü
Ücret gelirlerinde asgari ücrete karşılık gelen gelir ve damga vergisi istisnası uygulanır. İstisna, vergi matrahını tamamen ortadan kaldırmaz; hesaplanan vergiden ilgili ayın asgari ücretine ait vergi tutarının düşülmesini sağlar.
Prim, ikramiye, fazla mesai veya yan haklar bordroya eklendiğinde hem matrah hem de dilime geçiş tarihi değişebilir. Bu nedenle yalnız çıplak maaşa bakarak yıl sonu netini tahmin etmek yeterli değildir.
Maaş tekliflerini nasıl karşılaştırmalı?
Net ücret garantili bir teklifle brüt ücret teklifini karşılaştırırken yalnız ocak bordrosunu esas almayın. Brüt teklifin her ay için tahmini netini hesaplayıp yıllık toplam üzerinden karşılaştırın.
Brüt-net maaş aracında ay ve önceki kümülatif matrah bilgilerini kullanmak, dilim geçişini görmenizi sağlar. Netten brüte araç ise hedeflediğiniz net ücret için işverenle konuşacağınız yaklaşık brüt tutarı bulmanıza yardımcı olur.
Kaynaklar
İçerik, aşağıdaki yetkili kaynaklar ve hesaplayıcının yayınlanan varsayımları temel alınarak hazırlanmıştır.
- Gelir İdaresi Başkanlığı — Vergi tarifeleri, oranlar ve uygulama açıklamaları
- Sosyal Güvenlik Kurumu — Sigortalılık, prim ve emeklilik bilgileri
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı — Çalışma hayatı, ücret ve tazminat duyuruları