Kâğıt üzerindeki kazanç neden yeterli değil?
Bir yatırımın yüzde 30 değer kazanması, alım gücünüzün de yüzde 30 arttığı anlamına gelmez. Aynı dönemde fiyatlar genel düzeyi yükseliyorsa kazancın bir bölümü yalnızca paranın değer kaybını telafi eder. Hesap özetindeki bu yüzde nominal getiridir.
Reel getiri ise kazancı enflasyondan arındırır ve yatırım sonunda gerçekte daha fazla mal veya hizmet satın alıp alamadığınızı gösterir. Tasarruf kararlarında iki oranı birlikte okumak bu nedenle önemlidir.
Reel getiri formülü
Yaklaşık hesapta nominal getiriden enflasyon çıkarılır. Oranlar küçükken bu kısa yol işe yarar; yüksek oranlarda bileşik etki nedeniyle kesin formül kullanılmalıdır.
Kesin formül şöyledir: reel getiri = (1 + nominal getiri) ÷ (1 + enflasyon) − 1. Oranlar formüle yüzde değil ondalık biçimde girilir.
| Nominal getiri | Enflasyon | Reel getiri |
|---|---|---|
| %30 | %20 | %8,33 |
| %50 | %40 | %7,14 |
| %25 | %30 | -%3,85 |
100.000 TL üzerinden örnek
100.000 TL bir yıl sonunda 140.000 TL olduysa nominal getiri yüzde 40'tır. Aynı dönemde enflasyon yüzde 35 ise 140.000 TL'nin dönem başındaki alım gücü yaklaşık 103.704 TL'dir.
Reel getiri yaklaşık yüzde 3,70 çıkar. Yani hesap bakiyesi 40.000 TL artmış olsa da alım gücündeki gerçek artış yaklaşık 3.704 TL düzeyindedir.
Karşılaştırmada aynı dönemi kullanın
Aylık yatırım getirisini yıllık enflasyonla doğrudan karşılaştırmak yanıltıcıdır. Her iki oran aynı başlangıç ve bitiş tarihini kapsamalıdır. Ücret, vergi ve komisyonlar da nominal getiriden düşüldükten sonra reel hesap yapılmalıdır.
Enflasyon ve alım gücü hesaplayıcısında başlangıç tutarını, yatırımın dönem sonu değerini ve aynı dönemin enflasyon oranını girerek bu karşılaştırmayı tek ekranda yapabilirsiniz.
Kaynaklar
İçerik, aşağıdaki yetkili kaynaklar ve hesaplayıcının yayınlanan varsayımları temel alınarak hazırlanmıştır.
- Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) — Tüketici fiyat endeksi ve dönemsel enflasyon oranları
- Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası — Faiz, finansal istatistik ve tüketici bilgilendirmeleri