Şehirlerarası yolculukta araba mı otobüs mü daha ucuz?

Karşılaştırmayı doğru kurmak

Araçla yolculuğun bedeli yalnız pompada ödenen tutar değildir. Güzergâhtaki köprü ve otoyol geçişleri, varış noktasındaki otopark ve varsa feribot ücreti de aynı yolculuğun doğrudan gideridir. Otobüs, tren veya uçakta ise bu kalemlerin hepsi bilet fiyatının içindedir.

Bu yüzden adil karşılaştırma iki toplamı yan yana koyar: araçla gitmenin toplam doğrudan gideri ile araçtaki herkesin bilet tutarının toplamı. Yol masrafı hesaplayıcısında kişi başı bilet fiyatını girdiğinizde bu karşılaştırma sonuç listesinde otomatik gösterilir.

Araçla gitmenin maliyeti nasıl hesaplanır?

Formül üç parçadan oluşur: yakıt gideri = toplam mesafe ÷ 100 × 100 km tüketimi × litre fiyatı; geçiş gideri = tek yön köprü-otoyol ücreti × yön sayısı; diğer giderler ise olduğu gibi eklenir. Toplam, sürücü dahil yolcu sayısına bölündüğünde kişi başı pay bulunur.

Örneğin 450 km'lik tek yön yolculukta 100 km'de 7 litre yakan bir araç 31,5 litre yakıt harcar. Litre fiyatı 55 TL ise yakıt gideri 1.732,50 TL'dir. Güzergâhta 400 TL köprü ve otoyol ücreti varsa tek yön toplam 2.132,50 TL olur.

Yolcu sayısı sonucu nasıl değiştirir?

Araçla gitmenin toplam maliyeti yolcu sayısıyla neredeyse hiç değişmez; birkaç kişinin eklediği yük tüketimi sınırlı ölçüde artırır. Bilet toplamı ise kişi sayısıyla doğrusal büyür. Bu nedenle tek başına yolculukta toplu taşıma çoğu zaman ucuzken, araçtaki kişi sayısı arttıkça araç avantajlı hâle gelir.

Aşağıdaki tablo, yukarıdaki 450 km'lik tek yön örneği ile kişi başı 900 TL'lik varsayımsal bir otobüs biletini karşılaştırır. Bilet fiyatı örnektir; firma, sezon ve satın alma zamanına göre değişir.

Hesaba katılmayan maliyetler

Yukarıdaki karşılaştırma yalnız doğrudan giderleri kapsar. Araç sahibi için lastik, bakım ve değer kaybı gibi kilometreye bağlı yıpranma maliyetleri de vardır; uzun yolda bu kalemler kilometre başına küçük görünse de binlerce kilometrede birikir.

Öte yandan araçla gitmek varış noktasında ulaşım esnekliği sağlar; terminal veya havalimanına ulaşım, şehir içi taksi ve bagaj ücretleri gibi toplu taşımanın ek maliyetleri de karşılaştırmaya eklenebilir.

• Araç yıpranması: lastik, yağ ve periyodik bakım giderinin kilometre payı.
• Değer kaybı: yüksek kilometre, ikinci el değerini düşürür.
• Toplu taşımanın ek giderleri: terminale ulaşım, bagaj ücreti ve varışta şehir içi ulaşım.
• Zaman: otobüste yol süresi dinlenerek geçer; araçta sürücü mola vermelidir.

Ücretli yoldan kaçınmak her zaman ucuz mu?

Otoyol ve köprü ücretinden kaçınan alternatif güzergâh genellikle daha uzundur ve daha fazla yerleşim yerinden geçer. Ek mesafenin yakıt maliyeti, kazanılan geçiş ücretinden fazla olabilir; ayrıca şehir içi geçişlerde tüketim artar ve süre uzar.

Karar vermek için iki güzergâhı ayrı ayrı hesaplayın: ücretli güzergâhta mesafe ve geçiş ücretini, ücretsiz güzergâhta daha uzun mesafeyi ve sıfır geçiş ücretini girin. Toplamlar ile tahmini süreler arasındaki fark doğru seçimi gösterir.