Cihaz bazlı elektrik tüketimi nasıl hesaplanır?

Watt, kilovat ve kilovatsaat aynı şey değildir

Elektrik hesabında sık karıştırılan iki büyüklük vardır. Watt (W) gücü, yani cihazın çalıştığı her an ne kadar elektrik çektiğini gösterir. Kilovatsaat (kWh) ise enerjiyi, yani bu çekişin zamana yayılmış toplamını gösterir; faturada ödediğiniz de budur.

İkisi arasındaki köprü basittir: bir cihazın gücünü çalıştığı saat sayısıyla çarpar, sonucu 1.000'e bölersiniz. 2.000 watt gücündeki bir su ısıtıcısı çeyrek saat çalıştığında 2.000 × 0,25 ÷ 1.000 = 0,5 kWh harcar. Aynı mantıkla 10 watt'lık bir LED ampul 100 saat yandığında yine 1 kWh eder.

Bu yüzden "gücü yüksek olan cihaz faturayı en çok büyütür" varsayımı yanıltıcıdır. Belirleyici olan güç ile sürenin çarpımıdır: günde on beş dakika çalışan 2.000 watt'lık bir cihaz, kesintisiz çalışan 150 watt'lık bir buzdolabından daha az tüketir.

Bir cihazın aylık tüketimi nasıl bulunur?

Aylık tüketim için formül şudur: güç (W) × günlük çalışma saati × aylık kullanım günü × adet ÷ 1.000. Çıkan sonuç kilovatsaat cinsindendir ve faturadaki birim fiyatla çarpıldığında o cihazın aylık maliyetini verir.

Örnek: 150 watt gücündeki bir buzdolabı günde 24 saat, ayda 30 gün çalışır. 150 × 24 × 30 ÷ 1.000 = 108 kWh. Kilovatsaat maliyeti vergiler dahil 4,59 TL ise buzdolabının aylık payı 495,72 TL, yıllık gideri 5.948,64 TL olur.

Cihazın gücünü arkasındaki veya altındaki etiketten, kullanım kılavuzundan ya da enerji etiketinden okuyabilirsiniz. Etikette güç yerine yalnız amper ve volt yazıyorsa güç ikisinin çarpımıdır: 5 amper ve 230 volt yazan bir cihaz yaklaşık 1.150 watt çeker.

Cihazların tipik güçleri ve aylık karşılıkları

Aşağıdaki tablo, evde sık kullanılan cihazların yaklaşık güçlerini ve günde bir saat, ayda otuz gün çalışmaları hâlinde ortaya çıkan aylık tüketimi gösterir. Değerler marka, model ve enerji sınıfına göre değiştiği için kendi cihazınızın etiketindeki değeri kullanmak her zaman daha doğrudur.

Faturadaki birim fiyat neyi kapsar?

Elektrik faturasında tek bir birim fiyat yoktur. Tüketilen kilovatsaat için önce enerji bedeli, ardından şebekenin kullanımı için dağıtım bedeli hesaplanır. Bu iki kalemin üzerine mesken aboneliklerinde belediye tüketim vergisi ve KDV eklenir.

Sıralama önemlidir: belediye tüketim vergisi yalnız enerji bedeli üzerinden alınır, dağıtım bedeline uygulanmaz. KDV ise enerji bedeli, belediye tüketim vergisi ve dağıtım bedelinin toplamına uygulanır. Bu nedenle faturanızda gördüğünüz birim fiyat ile kilovatsaat başına gerçekte ödediğiniz tutar birbirinden farklıdır.

Etiket gücü ile gerçek tüketim neden farklı çıkar?

Hesap, cihazın girdiğiniz güçte kesintisiz çalıştığını varsayar. Oysa termostatla çalışan cihazlar bu güce ancak devrede oldukları anda ulaşır. Buzdolabı gün boyu prizde durur ama kompresörü yalnız iç sıcaklık yükseldiğinde devreye girer; klima, termosifon ve elektrikli ısıtıcı da aynı biçimde çalışır.

Bu tür cihazlarda pratik yaklaşım, günlük süre alanına cihazın prizde kaldığı süreyi değil fiilen çalıştığı tahmini süreyi yazmaktır. Buzdolabı için günde altı ile sekiz saat, kombinin pompa ve fanı için ısıtma sezonundaki günlük çalışma süresi makul başlangıç değerleridir.

Ters yönde çalışan bir etken de vardır: prizde kalan televizyon, modem ve şarj adaptörleri kapalıyken bile birkaç watt çeker. Tek başına küçük görünen bu bekleme tüketimi yılın tamamına yayıldığında fark edilir bir tutara ulaşır; hesaplamaya katmak için bekleme gücünü ayrı bir satır olarak, günde 24 saat çalışacak biçimde eklemek yeterlidir.

Sonucu hangi kararlar için kullanabilirsiniz?

Cihaz bazlı hesabın asıl değeri toplam tutarda değil, payların dağılımındadır. Faturanın hangi cihaz yüzünden büyüdüğünü gördüğünüzde, tasarruf çabasını doğru yere yöneltirsiniz.

• Isıtma ve soğutma yapan cihazlar listenin başındaysa, önce yalıtım ve sıcaklık ayarı gibi kullanım alışkanlıklarına bakın; bir derecelik ayar farkı bile aylık tutarı belirgin biçimde değiştirir.
• Suyu elektrikle ısıtan cihazlar (termosifon, su ısıtıcısı, bulaşık ve çamaşır makinesinin yüksek sıcaklık programları) çoğu hanede en pahalı kalemdir; program sıcaklığını düşürmek doğrudan kilovatsaate yansır.
• Buzdolabı ve derin dondurucu gücü düşük olsa da kesintisiz çalıştığı için toplamda üst sıralara çıkar; bu cihazlarda enerji sınıfı farkı yıllık tutarda karşılığını bulur.
• Aydınlatmada eski ampulleri LED ile değiştirmenin etkisini görmek için aynı satırı iki farklı güçle hesaplayıp aradaki farka bakabilirsiniz.
• Yeni bir cihaz alırken enerji etiketindeki yıllık kilovatsaat değerini kendi tarifenizle çarparak, satın alma fiyatındaki farkın kaç yılda kapandığını hesaplayabilirsiniz.