Stopaj nasıl hesaplanır?
Serbest meslek makbuzu ve işyeri kirası için %20 gelir vergisi stopajını brütten nete veya netten brüte, KDV ile birlikte hesaplayın. Hesabın özeti şu formülle ifade edilir: Brütten: stopaj = brüt × stopaj oranı, net = brüt − stopaj; netten: brüt = net ÷ (1 − stopaj oranı); serbest meslek makbuzunda KDV = brüt × KDV oranı, tahsil edilecek = net + KDV.
Brütten hesapta stopaj doğrudan brüt tutara uygulanır. Netten hesapta, kesintiden sonra elinize geçmesini istediğiniz tutar (1 − stopaj oranı) ile bölünerek brüt bulunur. Serbest meslek makbuzunda KDV brüt ücret üzerinden hesaplanır ve stopajdan etkilenmez; işyeri kirasında KDV hesaplanmaz.
Stopaj için hazır örnekler
Ödeme türü ve tutar: varsayımsal örnek hesaplar. Aşağıdaki satırlar elle yazılmadı; hesaplayıcının kendi motoruyla üretildi, dolayısıyla araçta aynı girdileri denediğinizde aynı sonucu alırsınız.
Gelir Vergisi Kanunu'nun 94. maddesine göre serbest meslek kazançlarında ve işyeri kiralarında stopaj oranı %20'dir; konut kirasında stopaj yapılmaz. Stopaj, ödemeyi yapan kurum veya işveren tarafından kesilip muhtasar beyanname ile ödenir. KDV yalnız KDV mükellefi serbest meslek erbabının makbuzunda hesaplanır. Diğer alanlarda hesaplayıcının örnek başlangıç değerleri kullanılmıştır.
| Senaryo | Hesaplanan sonuç |
|---|---|
| 10.000 ₺ brüt serbest meslek ücreti | ₺10.000,00 |
| 10.000 ₺ net serbest meslek ücreti | ₺12.500,00 |
| 20.000 ₺ brüt işyeri kirası | ₺16.000,00 |
| 20.000 ₺ net işyeri kirası | ₺20.000,00 |
Sonuç nasıl yorumlanmalı?
Stopaj, yıllık gelir vergisinin peşin ödenen kısmıdır; yıllık beyannamede hesaplanan vergiden mahsup edilir. Ödemeyi yapan gerçek kişi ve vergi sorumlusu değilse (ör. bireysel müşteri) stopaj yapılmaz. Konut kirasında stopaj yoktur; şirkete kiralanan işyerinde kiracı stopajı keser.
Örnek: 10.000 TL brüt serbest meslek ücretinde %20 stopaj 2.000 TL'dir; net ücret 8.000 TL, %20 KDV 2.000 TL ile tahsil edilecek tutar 10.000 TL olur. Elinize 10.000 TL net geçmesi için brüt ücret 12.500 TL yazılmalıdır.
Bu hesabın formülü ve dönemsel değerleri 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (md. 31), Gelir İdaresi Başkanlığı — Serbest meslek kazancı rehberi kaynaklarıyla karşılaştırılarak yayınlanır.
Sık sorulan sorular
Serbest meslek makbuzunda stopaj oranı kaç?
Gelir Vergisi Kanunu'nun 94. maddesi ve ilgili Cumhurbaşkanı kararına göre serbest meslek ödemelerinde stopaj oranı %20'dir.
Netten brüte stopaj nasıl hesaplanır?
Net tutar 0,80'e bölünür (stopaj %20 ise). 8.000 TL net için brüt 8.000 ÷ 0,80 = 10.000 TL olur.
İşyeri kirasında stopajı kim öder?
Kiracı vergi sorumlusuysa (şirket, şahıs işletmesi, serbest meslek erbabı) kira ödemesinden %20 stopaj keserek muhtasar beyanname ile öder; mal sahibine net tutarı ödenir.
Stopaj ile KDV aynı anda mı hesaplanır?
Evet, KDV mükellefi serbest meslek erbabı makbuzunda ikisi de brüt ücret üzerinden ayrı ayrı hesaplanır: KDV eklenir, stopaj düşülür.
Kaynaklar
İçerik, aşağıdaki yetkili kaynaklar ve hesaplayıcının yayınlanan varsayımları temel alınarak hazırlanmıştır.
- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (md. 31) — Çalışma gücü kaybı oranına göre birinci, ikinci ve üçüncü derece engellilik tanımları
- Gelir İdaresi Başkanlığı — Serbest meslek kazancı rehberi — Serbest meslek erbabının beyan, defter, makbuz, geçici vergi ve stopaj yükümlülüklerine ilişkin resmî açıklamalar