Brütten nete maaş nasıl hesaplanır?

Brütten nete giden dört kesinti

İş sözleşmenizde yazan tutar brüt maaştır; elinize geçen tutar ise dört kesintiden sonra kalandır. Bu kesintilerin ikisi sosyal güvenlik, ikisi vergidir.

SGK primi ve işsizlik sigortası primi sabit oranlıdır ve yıl boyunca değişmez. Gelir vergisi ise kümülatif matraha bağlı olduğu için yıl içinde artar; bu, aynı brüt maaştan aralıkta ocaktakinden daha az net almanızın nedenidir.

Damga vergisi de sabit oranlıdır ancak asgari ücrete isabet eden kısım istisnadır, yani yalnız asgari ücreti aşan bölüm üzerinden hesaplanır.

SGK tavanı yüksek maaşlarda devreye girer

SGK ve işsizlik primleri brüt maaşın tamamı üzerinden değil, prime esas kazanç üzerinden hesaplanır ve bu kazancın bir tavanı vardır. Tavan, brüt asgari ücretin 7,5 katıdır.

2026 için brüt asgari ücret 33.030 ₺ olduğuna göre SGK tavanı 33.030 × 7,5 = 247.725 ₺'dir. Brüt maaşı bu tutarı aşan bir çalışanda primler yine 247.725 ₺ üzerinden kesilir.

Bu, yüksek maaşlarda net/brüt oranını yükselten bir etkidir: tavanı aşan her ek lira için SGK kesintisi olmaz, yalnız gelir vergisi ve damga vergisi uygulanır.

Asgari ücret istisnası herkese uygulanır

2022'den bu yana, ücretin asgari ücrete isabet eden kısmı gelir vergisinden ve damga vergisinden istisnadır. Bu istisna yalnız asgari ücretliye değil, maaşı ne olursa olsun tüm ücretlilere uygulanır.

Uygulama sırası şudur: önce sizin matrahınız üzerinden vergi hesaplanır, sonra aynı ay asgari ücretli bir çalışanın ödeyeceği vergi bu tutardan düşülür. Kalan tutar ödenecek gelir vergisidir.

Hesaplayıcı sonucu, istisna öncesi vergi ile istisna tutarını ayrı satırlarda gösterir. Bu iki satırın farkı, indirimin size ayda ne kazandırdığını doğrudan gösterir.

Adım adım örnek: 60.000 ₺ brüt maaş

Ocak ayında, 60.000 ₺ brüt maaşla çalışan ve önceki kümülatif matrahı sıfır olan bir kişiyi izleyelim.

SGK primi: 60.000 × %14 = 8.400 ₺. İşsizlik primi: 60.000 × %1 = 600 ₺. Gelir vergisi matrahı: 60.000 − 8.400 − 600 = 51.000 ₺.

Kümülatif matrah ocak ayında 51.000 ₺ olduğu için tamamı %15 dilimindedir: 51.000 × %15 = 7.650 ₺. Bundan asgari ücret istisnası düşülür ve ödenecek gelir vergisi azalır.

Damga vergisi yalnız asgari ücreti aşan kısım üzerinden hesaplanır: (60.000 − 33.030) × 0,00759 ≈ 205 ₺. Tüm kesintiler brütten düşüldüğünde net maaş bulunur.

Yıl içinde net maaşınız neden düşer?

Kümülatif matrah her ay birikir. Matrahınız 190.000 ₺'yi aştığında %20, 400.000 ₺'yi aştığında %27 dilimine geçersiniz. Brüt maaş sabit kalsa bile kesilen vergi artar.

60.000 ₺ brüt maaşlı bir çalışanda matrah ayda yaklaşık 51.000 ₺ arttığı için dördüncü ay civarında %20, sekizinci ay civarında %27 dilimine geçilir. Net maaş bu geçişlerde kademeli olarak düşer.

Hesaplayıcıdaki ay numarası ve önceki kümülatif matrah alanları bu etkiyi modellemek içindir. Yıl ortasında iş değiştirdiyseniz, önceki işvereninizden aldığınız kümülatif matrahı girmeniz gerekir; aksi hâlde vergi olduğundan düşük hesaplanır.

Net maaştan brüte gitmek

Pazarlıklarda çoğu zaman net tutar konuşulur ama sözleşmeye brüt yazılır. Nete göre brüt bulmak, brütten nete gitmenin tersi bir işlemdir ve doğrudan bir formülü yoktur; kümülatif matrah nedeniyle iteratif olarak çözülür.

Netten brüte maaş hesaplayıcısı bu iterasyonu yapar. Aynı net tutarın yılın farklı aylarında farklı brütlere karşılık geldiğini görmek için ay numarasını değiştirerek deneyin — bu, net üzerinden yapılan anlaşmaların neden işveren açısından belirsizlik taşıdığını açıklar.