Kıdem tazminatı nasıl hesaplanır?

Kıdem tazminatına kim hak kazanır?

Kıdem tazminatı, iş sözleşmesi belirli nedenlerle sona eren ve aynı işverene bağlı olarak en az bir yıl çalışmış işçiye ödenen bir kıdem karşılığıdır. Buradaki iki koşul birbirinden bağımsızdır: bir yıllık süreyi doldurmak tek başına yetmez, feshin de tazminata hak kazandıran bir nedenle gerçekleşmiş olması gerekir.

Uygulamada en sık karışan nokta budur. Kendi isteğiyle istifa eden bir çalışan kural olarak kıdem tazminatı alamaz; buna karşılık işveren tarafından ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık dışında bir nedenle çıkarılan çalışan alabilir. Askerlik, emeklilik ve kadın çalışanın evlilik nedeniyle bir yıl içinde ayrılması gibi durumlar ise istifa olmasına rağmen tazminat hakkı doğurabilen istisnalardır.

Hesaplayıcı bu ayrımı sizin yerinize yapmaz. Girdiğiniz süre ve ücret üzerinden tutarın ne kadar olacağını gösterir; o tutara hak kazanıp kazanmadığınız feshin hukuki niteliğine bağlıdır ve uyuşmazlık hâlinde bir hukuk uzmanına danışmak gerekir.

Hesabın temeli: 30 günlük giydirilmiş ücret

Her tam çalışma yılı için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret esas alınır. Bir yıldan artan süreler yok sayılmaz; gün oranında hesaba katılır. Bu yüzden 7 yıl 3 ay çalışan biri 7 yıllık değil, 7 yıl 3 aylık karşılık alır.

Aracın kullandığı formül şudur: brüt tazminat = min(giydirilmiş aylık brüt ücret, dönem tavanı) × toplam hizmet günü ÷ 365. Toplam gün, işe giriş ve çıkış tarihleri arasındaki gerçek takvim günüdür; ara hesaplar tam ondalık hassasiyetle yürütülür ve yalnız son adımda kuruşa yuvarlanır.

Kritik ayrım, hesabın çıplak ücret üzerinden değil giydirilmiş ücret üzerinden yapılmasıdır. Giydirilmiş ücret, çıplak brüt ücrete düzenli ve para ile ölçülebilen yan hakların aylık karşılığının eklenmiş hâlidir.

Dönem tavanı hesabı nasıl sınırlar?

Kıdem tazminatında yıllık bir üst sınır vardır. Giydirilmiş aylık brüt ücretiniz bu tavanı aşıyorsa, hesap sizin ücretinizle değil tavanla yapılır. Tavan, en yüksek devlet memuruna ödenen emekli ikramiyesine bağlı olarak yılda iki kez — ocak ve temmuz — güncellenir.

Uygulanacak tavan, işe giriş tarihindeki değil fesih tarihindeki tavandır. Bu ayrım, yılın ikinci yarısında işten ayrılan yüksek ücretli çalışanlar için önemli bir fark yaratır.

Hesaplayıcı, girdiğiniz fesih tarihine karşılık gelen dönemin tavanını otomatik seçer ve sonucun altında hangi dönemin kullanıldığını kaynağıyla birlikte gösterir. Tavan uygulandıysa bunu ayrıca uyarı olarak belirtir.

Brütten nete: yalnız damga vergisi

Kıdem tazminatı, ücret gelirlerinden farklı olarak gelir vergisinden ve SGK priminden istisnadır. Brüt tutardan yalnızca damga vergisi kesilir; oran binde 7,59'dur.

Bu, kıdem tazminatını brüt-net farkı en küçük ödeme kalemlerinden biri yapar. Örneğin brüt 350.000 ₺'lik bir tazminatta damga vergisi yaklaşık 2.656 ₺'dir ve net tutar 347.344 ₺ civarında kalır. Aynı tutar maaş olarak ödenseydi gelir vergisi ve SGK kesintileriyle çok daha büyük bir fark oluşurdu.

İhbar tazminatının bu istisnadan yararlanmadığını unutmayın: ihbar tazminatından hem damga vergisi hem gelir vergisi kesilir. İki kalemi aynı anda alacaksanız net tutarları ayrı hesaplamanız gerekir.

Adım adım örnek hesap

12 Nisan 2019'da işe giren, 30 Temmuz 2026'da işten çıkarılan, aylık çıplak brüt ücreti 48.500 ₺ ve düzenli yan hakları aylık 2.000 ₺ olan bir çalışanı ele alalım.

Önce giydirilmiş ücret bulunur: 48.500 + 2.000 = 50.500 ₺. Bu tutar, temmuz–aralık 2026 dönemi tavanı olan 73.729,87 ₺'nin altında kaldığı için tavan uygulanmaz ve hesap gerçek ücretle yapılır.

Hizmet süresi 7 yıl 3 ay 18 gündür; toplam 2.666 takvim günü eder. Brüt tazminat = 50.500 × 2.666 ÷ 365 ≈ 368.855 ₺ bulunur. Bundan binde 7,59 damga vergisi (yaklaşık 2.798 ₺) düşülür ve tahmini net tazminat 366.057,91 ₺ olur.

Aynı çalışanın yan hakkı olmasaydı giydirilmiş ücret 48.500 ₺ kalır ve net tazminat 351.560,56 ₺'ye inerdi. Aradaki 14.497 ₺'lik fark, yalnızca aylık 2.000 ₺'lik düzenli yan hakların yedi yıla yayılmış etkisidir — giydirilmiş ücreti doğru girmenin neden önemli olduğunu en iyi bu fark gösterir.

Sık yapılan hatalar

Hesabı yaparken en çok karşılaşılan yanlışlar aşağıdadır. Bunların çoğu sonucu yüzde onlarca değiştirir.

• Çıplak brüt ücreti girmek: yol, yemek ve düzenli ikramiye eklenmezse tazminat olduğundan düşük çıkar.
• Net ücreti brüt sanmak: hesap her zaman brüt ücretle yapılır, net ücret girilirse sonuç ciddi biçimde düşük olur.
• Fesih tarihi yerine bugünün tarihini kullanmak: tavan döneme göre değiştiği için yanlış tavan uygulanabilir.
• Fazla mesaiyi giydirmeye eklemek: süreklilik göstermediği için genel olarak hesaba katılmaz, eklenirse tutar şişer.
• Aynı işverendeki aralıklı çalışmaları ayrı ayrı hesaplamak: koşullar sağlanıyorsa süreler birleştirilebilir.
• Kıdem ve ihbar tazminatını aynı vergi kurallarıyla hesaplamak: ihbardan ayrıca gelir vergisi kesilir.

Sonucu nasıl okumalısınız?

Araç bir tahmin üretir, resmî bir alacak hesabı değildir. Sonucun altında kullanılan mevzuat dönemi, tavan tutarı ve kaynak kurum gösterilir; geçmiş tarihli bir hesap yapıyorsanız bu bilgiyi mutlaka kontrol edin.

Tazminatın ödenmemesi hâlinde işleyecek faiz, arabuluculuk süreci ve zamanaşımı gibi konular bu hesabın kapsamı dışındadır. Tutarı öğrendikten sonraki adım, feshin niteliğine göre hak sahipliğini bir uzmanla teyit etmektir.