Kredi taksiti nasıl hesaplanır?

Eşit taksitli kredi nasıl çalışır?

Türkiye'de tüketici kredilerinin neredeyse tamamı eşit taksitli (anüite) yöntemle kurgulanır. Her ay ödediğiniz tutar sabittir, ancak bu tutarın içindeki anapara ve faiz dağılımı her ay değişir.

İlk aylarda taksitin büyük bölümü faize gider, çünkü faiz kalan borç üzerinden hesaplanır ve kalan borç en yüksek noktasındadır. Vade ilerledikçe kalan borç azalır, faiz payı küçülür ve anapara payı büyür.

Bunun pratik sonucu şudur: kredinin ilk üçte birinde borcunuz beklediğinizden çok daha yavaş erir. 36 aylık bir kredinin 12. ayında anaparanın üçte birini değil, genellikle beşte birinden azını ödemiş olursunuz. Erken kapatmayı düşünüyorsanız bu asimetri belirleyicidir.

Taksit formülü ve bileşenleri

Aylık taksit, anüite formülüyle bulunur: taksit = anapara × (aylık maliyet oranı × (1 + aylık maliyet oranı)^vade) ÷ ((1 + aylık maliyet oranı)^vade − 1).

Buradaki aylık maliyet oranı, bankanın ilan ettiği aylık faiz oranının kendisi değildir. Faiz üzerinden alınan BSMV (Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi) ve KKDF (Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu) eklendikten sonraki orandır.

Bu ayrım, ilan edilen faizle gerçek maliyet arasındaki farkın ana kaynağıdır ve tüketici kredilerinde toplam geri ödemeyi hissedilir biçimde yükseltir.

Toplam maliyeti belirleyen kalemler

Bir kredi teklifini değerlendirirken yalnız aylık faiz oranına bakmak yanıltıcıdır. Toplam maliyeti oluşturan kalemler şunlardır.

• Aylık akdi faiz oranı: bankanın ilan ettiği temel oran.
• KKDF ve BSMV: faiz tutarı üzerinden hesaplanan yasal kesintiler; ihtiyaç kredilerinde uygulanır.
• Tahsis (dosya) ücreti: kredi tutarının belli bir yüzdesi olarak peşin alınabilir ve efektif maliyeti yükseltir.
• Hayat sigortası veya ödeme koruma poliçesi: zorunlu tutulamaz ancak paket teklifin parçası olarak sunulabilir.
• Yıllık maliyet oranı (YMO): yukarıdaki kalemlerin tamamını içeren, teklifleri kıyaslamaya en uygun tek rakamdır.

Vade uzadıkça ne değişir?

Vadeyi uzatmak aylık taksiti düşürür ama toplam ödenen faizi artırır. Bu takas her kredi kararının merkezindedir.

500.000 ₺'lik bir kredide aylık %2,50 faizle vadenin etkisi aşağıdaki gibidir. Tablodaki tutarlar BSMV ve KKDF dahil yaklaşık değerlerdir ve bankadan bankaya değişebilir.

Teklifleri doğru karşılaştırmak

İki bankanın aynı faiz oranını ilan etmesi, aynı maliyeti sunduğu anlamına gelmez. Tahsis ücreti, sigorta zorunluluğu ve ödeme günü gibi kalemler sonucu değiştirir.

Karşılaştırmanın en sağlıklı yolu, aynı anapara ve aynı vade için toplam geri ödeme tutarlarını yan yana koymaktır. İki teklif arasındaki fark tek bir sayıya iner ve pazarlık payınızı görürsünüz.

Ödeme planı örneğini de isteyin. Planın ilk ve son aylarındaki anapara-faiz dağılımı, erken kapatma düşünüyorsanız hangi ayda ne kadar borcunuzun kalacağını önceden gösterir.

Erken kapatma ve yeniden yapılandırma

Tüketici kredilerinde erken ödeme hakkı yasal güvence altındadır. Erken kapatmada banka, kalan anapara üzerinden sınırlı bir erken ödeme tazminatı talep edebilir; kalan vadesi 36 ayı aşmayan kredilerde bu oran daha düşüktür.

Erken kapatma kararı verirken karşılaştırmanız gereken şey, ödemeyeceğiniz gelecek faizler ile ödeyeceğiniz tazminat tutarıdır. Kredinin başlarındaysanız kazanç genellikle belirgindir, sonlarına doğru ise azalır — çünkü kalan taksitlerin içinde zaten çok az faiz vardır.

Kredi erken kapama hesaplayıcısı bu karşılaştırmayı yasal tazminat sınırını uygulayarak yapar; taksit hesabıyla birlikte kullanmak, kredi ömrünün tamamını görmenizi sağlar.