Yatırım getirisi (ROI) nasıl hesaplanır?

ROI nedir, neyi ölçer?

Yatırım getirisi (ROI), bir yatırımdan elde edilen net kazancın yatırılan tutara oranıdır. Formül basittir: ROI = (son değer − başlangıç değeri) ÷ başlangıç değeri.

100.000 ₺ yatırıp 145.000 ₺'ye ulaşan biri için ROI = (145.000 − 100.000) ÷ 100.000 = %45'tir. Bu, yatırımın toplam süresi boyunca sağladığı toplam getiridir.

ROI'nin en büyük sınırlılığı zamanı içermemesidir. %45 getiri bir yılda elde edildiyse çok iyi, beş yılda elde edildiyse vasat olabilir. Bu yüzden ROI tek başına yeterli bir karşılaştırma ölçütü değildir.

Yıllıklandırılmış getiri: karşılaştırmanın doğru yolu

Farklı sürelerdeki yatırımları karşılaştırmak için getirinin yıllığa çevrilmesi gerekir. Bu, bileşik yıllık büyüme oranı (CAGR) ile yapılır: yıllık getiri = (son değer ÷ başlangıç değeri)^(1 ÷ yıl) − 1.

Beş yılda %45 kazandıran bir yatırımın yıllıklandırılmış getirisi yaklaşık %7,7'dir. Bir yılda %45 kazandıran yatırımınki ise doğrudan %45. Aradaki fark, ROI'ye bakarak alınan kararların neden yanıltıcı olabileceğini gösterir.

Maliyetleri hesaba katmak

Brüt getiri ile elinize geçen getiri aynı şey değildir. ROI hesabında sıkça atlanan maliyet kalemleri vardır.

• Alım ve satım komisyonları: her işlemde getiriyi doğrudan azaltır.
• Stopaj ve vergiler: gelir türüne göre değişen oranlarda kesilir.
• Saklama ve yönetim ücretleri: fon ve portföy ürünlerinde yıllık olarak işler.
• Alış-satış makası (spread): özellikle altın ve dövizde alış ve satış fiyatı arasındaki fark başlangıçta bir kayıptır.
• Enflasyon: nominal getiriyi reel getiriye çevirmeden karşılaştırma yapmak yanıltır.

Reel getiri: asıl bakılması gereken sayı

Yüksek enflasyon ortamında nominal getiri neredeyse anlamsızdır. Önemli olan, yatırımınızın enflasyonu ne kadar geçtiğidir.

Reel getiri Fisher denklemiyle bulunur: reel = (1 + nominal) ÷ (1 + enflasyon) − 1. Nominalden enflasyonu doğrudan çıkarmak, yüksek oranlarda gerçek sonuçtan sapar.

Yıllık %45 nominal getiri, enflasyonun %50 olduğu bir yılda reel olarak yaklaşık −%3,3'tür. Yatırım kazandırmış gibi görünse de alım gücü azalmıştır.

Aracı nasıl kullanmalı?

Başlangıç tutarı, son değer ve süreyi girerek hem toplam ROI'yi hem yıllıklandırılmış getiriyi birlikte görün. İki sayıyı birlikte okumak, tek başına ROI'nin yarattığı yanılsamayı ortadan kaldırır.

Farklı yatırımları karşılaştırırken hepsini aynı ölçüye — yıllıklandırılmış reel getiriye — indirgeyin. Ancak bu şekilde iki yıllık bir mevduatla beş yıllık bir gayrimenkul yatırımı yan yana konabilir.

Geçmiş getirinin gelecek için bir garanti olmadığını unutmayın; araç geçmiş bir sonucu ölçer, gelecek bir sonucu öngörmez.