Bir çalışan işverene ne kadara mal olur?

Toplam maliyet brüt ücretten büyüktür

Bir çalışanın işverene maliyeti, sözleşmedeki brüt ücret değildir. Brüt ücretin üzerine, işverenin kendi payı olarak ödediği sosyal güvenlik primleri eklenir.

Çalışandan kesilen SGK ve işsizlik primleri brütün içindedir; işverenin ödediği paylar ise brütün üzerine binen ek maliyettir. İki tarafın primleri karıştırıldığında maliyet olduğundan düşük görünür.

Bu ayrım işe alım bütçesi yaparken kritiktir: 50.000 ₺ brüt teklif eden bir işveren, aslında bunun yaklaşık dörtte bir fazlasını bütçelemek zorundadır.

İşveren payları

İşverenin brüt ücret üzerine eklediği yasal paylar aşağıdadır. Oranlar prime esas kazanç üzerinden uygulanır ve SGK tavanıyla sınırlıdır.

Beş puanlık indirim nasıl işler?

5510 sayılı Kanun'un 81/ı maddesi kapsamında, koşulları sağlayan işverenlerin SGK primi işveren payından beş puanlık indirim yapılır. Yani %20,5'lik oran fiilen %15,5'e iner.

İndirimden yararlanabilmek için primlerin ve borçların düzenli ödenmiş olması, kayıt dışı çalışan bulundurulmaması ve yasal bildirimlerin zamanında yapılmış olması gerekir. Koşullardan biri ihlal edilirse indirim o ay için uygulanmaz.

Hesaplayıcı indirimli ve indirimsiz maliyeti ayrı satırlarda gösterir. Aradaki fark, uyumlu çalışmanın işverene aylık ne kazandırdığını doğrudan ortaya koyar.

Örnek: 50.000 ₺ brüt ücretin toplam maliyeti

50.000 ₺ brüt ücretli, beş puanlık indirimden yararlanan bir çalışanın işverene maliyetini adım adım görelim.

İşveren SGK primi indirimli oranla: 50.000 × %15,5 = 7.750 ₺. İşveren işsizlik payı: 50.000 × %2 = 1.000 ₺.

Toplam işveren maliyeti: 50.000 + 7.750 + 1.000 = 58.750 ₺ olur. İndirim uygulanmasaydı SGK payı 10.250 ₺'ye çıkar ve toplam maliyet 61.250 ₺ olurdu.

Aynı çalışanın eline geçen net maaş ise brütten kendi payları ve vergiler düşüldükten sonra kalan tutardır. Net maaş ile toplam işveren maliyeti arasındaki makas, istihdamın toplam yükünü gösterir.

Bütçeye giren diğer kalemler

Yasal primler toplam maliyetin tamamı değildir. Personel bütçesi kurarken sıkça unutulan kalemler vardır.

• Kıdem tazminatı karşılığı: her çalışılan yıl için bir aylık giydirilmiş brüt ücret kadar yükümlülük birikir.
• Yıllık izin karşılığı: kullanılmayan izinler fesihte nakde çevrilir ve bir borç kalemidir.
• Yol ve yemek yardımı: brüte dahil edilmese bile fiili maliyettir ve giydirilmiş ücreti yükseltir.
• Zorunlu bireysel emeklilik (OKS) işveren yükümlülükleri.
• İş sağlığı ve güvenliği hizmetleri, işe giriş sağlık raporu ve eğitim maliyetleri.
• Ekipman, yazılım lisansı ve çalışma alanı gibi doğrudan operasyonel giderler.

Teklif hazırlarken hangi rakamı konuşmalı?

Adayla net maaş üzerinden anlaşmak yaygındır ama işveren açısından riskli olabilir: kümülatif matrah nedeniyle aynı net tutar yıl içinde giderek daha yüksek bir brüte karşılık gelir ve maliyet öngörülemez biçimde artar.

Brüt üzerinden anlaşmak bu belirsizliği ortadan kaldırır. Adayın net maaşını görebilmesi için brüt-net hesaplayıcısını paylaşmak, pazarlığı şeffaflaştırır.

İşveren maliyeti hesaplayıcısını brüt-net maaş hesaplayıcısıyla birlikte kullanarak aynı ücretin üç yüzünü — net maaş, brüt ücret ve toplam maliyet — yan yana görebilirsiniz.